Waarom gebruik ik moeilijke woorden om slim over te komen?
Tijdens een overleg hoor je jezelf uitspraken doen als „op strategisch niveau moet dit nog geïmplementeerd worden”. Je bedoelt eigenlijk: we hebben het niet gedaan. Niemand vraagt door, iedereen knikt. Op de fiets naar huis weet je niet meer precies wat je hebt toegezegd.
Een regel die een troon waard was
In 1731 begint Justus van Effen zijn weekblad De Hollandsche Spectator. In het tweede nummer bekent de Spectator dat hij ooit bij de taalzuiveraars hoorde. Hij had een bruiloftsvers voor een kopersmid geschreven, waarvan de eerste regel bijna uitsluitend uit koppelwoorden bestond: „Wind- reegen- hagel- weerligt- donder- blixem- buijen.” Hij merkte zelf dat het stootte. Toch:
„ik was op zo eene gelukkige uitslag zeer hoogmoedig”
— Justus van Effen, De Hollandsche Spectator, Nº 2, 27 augustus 1731, Amsterdam, Hermanus Uytwerf (Wikisource)
Die trots had hij niet geruild voor de troon van de Grote Mogol. Pas jaren later, in een trekschuit van Amsterdam naar Den Haag, werd hij hiervan genezen.
Een vreemde in de roef
Naast hem zat een jonge dichter die uitsluitend „verheven” woorden gebruikte. Er kwam een man van middelbare leeftijd bij zitten. Na verloop van tijd vroeg deze beleefd, met gespeelde onnozelheid, wat een „Agrippynsche Swaan” eigenlijk was. Hij kende Deense eenden en Oost-Indische ganzen, maar geen Agrippynsche zwanen.
De dichter legde uit: Vondel kwam uit Keulen, Keulen heette ooit Colonia Agrippina, en dichters heten zwanen. Alles klopte. Alleen was er een hele uitleg voor nodig.
Wat de Spectator hoorde
De verteller in de schuit wordt hierdoor niet slimmer. Hij hoort iets. De vreemde zegt niet dat de dichter dom is. Hij merkt alleen op dat hij hem niet kan volgen, en wil gewoon „reciteeren” zeggen in plaats van „opsnyen”.
Het gaat hier niet over de taalkundige strijd van de achttiende eeuw. Wel over wat een moeilijk woord kan doen. Het kan iets nauwkeurig benoemen. Het kan ook een eenvoudige zin vervangen waar je op aangesproken zou kunnen worden. „We hebben het niet gedaan” is te controleren. „Nog niet geïmplementeerd op strategisch niveau” niet.
Hoe zou ik het zeggen als de vreemde in de schuit het meteen moest begrijpen?
Epimelea is een app voor therapie die steunt op de existentiële school. Het gesprek loopt door van de ene sessie naar de volgende. Het archief wordt op het toestel versleuteld en is van wie het schreef.
Over de app: een AI-psycholoog voor langdurige therapie
Deze pagina gaat over een school binnen de psychotherapie. Ze is geen medisch advies en geen hulp in noodgevallen. Bent u nu in gevaar, bel dan 112. In Nederland is 113 Zelfmoordpreventie dag en nacht bereikbaar via 113 en via de chat op 113.nl. In Vlaanderen is de Zelfmoordlijn dag en nacht bereikbaar via 1813. In andere landen vindt u een hulplijn op findahelpline.com.