Bibliotheek
Teksten over existentiële en humanistische therapie: waarmee deze stroming werkt en hoe ze is ontstaan.
- Waarom voelt mijn cadeau altijd minder dan dat van mijn broer of zus? Van Alphen, «Het geschenk»Je broer heeft een gedicht voor je moeder geschreven, jij hebt bloemen. En nog voor je ze geeft, ben je al aan het uitleggen. Hieronymus van Alphen schreef in 1779 twaalf regels over een meisje met een roosje en een broer die kan rijmen.
- Waarom klagen juist de mensen die ik tegenhoud over mij? Bilderdijk, «Het getuigenis van een’ Herdershond»Jij bent degene die de kelderdeur dichtdoet en nee zegt, en nu gaat het gesprek over jou. Willem Bilderdijk schreef een fabel over een herder die een waakhond zoekt en de getuigen raadpleegt. De wolven hebben veel te zeggen.
- Waarom voel ik me tussen mensen met geld nog altijd een arbeiderskind? Ligthart, «In een nette buurt»Je hoort er al jaren bij, en toch kijkt er aan tafel een jongen uit een klein huis met je mee. Jan Ligthart schreef in zijn Jeugdherinneringen over een verarmd gezin in een nette Amsterdamse straat, en over een gevoel dat hem zijn hele leven bijbleef.
- Waarom kom ik pas in actie als er druk achter zit? Van Alphen, «De drijftol»Voor je baas lever je op tijd, je eigen plan voor de vrije week blijft liggen. Hieronymus van Alphen schreef in 1779 een kindergedicht over een tol die alleen draait zolang je hem slaat, en over de jongen die zichzelf erin herkent.
- Waarom schaam ik me als mijn ouders met mij opscheppen? Hildebrand, «Vrienden-hartelijkheid»In de Camera Obscura geven de ouders van Gerrit Witse een diner omdat hij kandidaat is geworden. Hij kleedt zich traag aan, want hij weet wat komt. Een pagina over lof van je ouders waar anderen bij zijn.
- Waarom is iets niks meer waard voor mij zodra iedereen het ook heeft? Bilderdijk en de diamant bij de boerenJe had iets wat bijna niemand had. Nu loopt half je omgeving ermee rond en voelt dat van jou ineens goedkoop. Bilderdijk schreef er een fabel over, met een diamant en een handvol glas.
- Waarom zeggen mensen dat ik te veel over mezelf praat? Multatuli geeft zeven antwoorden„Je praat veel over jezelf”, zegt iemand, en je weet niet of het een verwijt is. Multatuli hoorde het zo vaak dat hij er in Ideën I zeven keer op antwoordde, telkens anders.
- Waarom weet ik pas achteraf wat ik had moeten doen? De Génestet, «Nooit van pas»Achteraf is alles helder, vooraf zei dezelfde kennis je niets. De Génestet schreef er een gedicht van zeven regels over.
- Waarom weet ik nooit wat ik terug moet zeggen op een hatelijke opmerking? Hildebrand en neef NurksIemand zegt iets kleins en scherps over je jas en je staat met lege handen. Het antwoord komt 's avonds. In de Camera Obscura beschrijft Hildebrand neef Nurks en die ene hoed.
- Waarom ontloop ik een oude bekende die het nu slecht heeft? Multatuli en de SjaalmanJe ziet een oude klasgenoot bij de supermarkt, hij ziet er slecht uit, en je loopt snel een ander pad in. In Max Havelaar slaat de makelaar Droogstoppel een steeg in waar hij anders nooit komt.
- Waarom gebruik ik moeilijke woorden om slim over te komen? Justus van Effen en de Agrippynsche SwaanJe hoort jezelf „implementeren” en „paradigma” zeggen waar één gewoon woord volstond. Justus van Effen was trots op een dichtregel van zeven koppelwoorden, tot een vreemde in een trekschuit vroeg wat zijn reisgenoot bedoelde.
- Waarom weet ik nooit wat ik moet zeggen als ik op visite ben? Hildebrand en Pieter StastokJe zit op een verjaardag, er zijn mensen genoeg om mee te praten, en je zegt niets. Hildebrand liet een student op zijn eigen thee-avond zwijgen achter de stoel van één meisje.
- Waarom wantrouw ik mensen die mooi kunnen praten? Reynaert en de honing van BruneIemand praat vloeiend en warm, en jij zet je schrap. In Van den vos Reynaerde lokt de vos de beer niet met mooie woorden, maar met wat de beer zelf al wilde.
- Waarom stoort het me dat wat ik doe geen spoor nalaat? Gezelle en het schrijverkeJe ruimt op, kookt, luistert, en 's avonds is er niets van te zien. Guido Gezelle schreef over een kevertje dat op het water schrijft, en zijn schrift is meteen weer weg.
- Waarom wil ik niemand nodig hebben en verlang ik toch naar iemand? Willem Kloos en “En tóch”Je redt het alleen, en dat wil je ook zo. En toch mis je iemand. Willem Kloos zette beide in één sonnet, zonder te kiezen.
- Waarom vind ik het moeilijk om plaats te maken voor een jongere? De Génestet en “Dat’s de kunst”De Génestet noemt plaats maken voor wie na je komt geen plicht en geen wijsheid, maar een kunst, en hij zet die hoger dan naam maken. Wie zijn plek afstaat, beslist ook wat er van hem overblijft.
- Waarom wil ik me niet hechten aan vrienden die toch vertrekken? Hildebrand en “Verre vrienden”Hildebrand raadt af om vriendschap te sluiten met mensen die weer vertrekken. Daarna beschrijft hij elk afscheid tot in de kleinste details.
- Waarom vind ik alles wat niet nuttig is tijdverspilling? Batavus Droogstoppel en de verzenBatavus Droogstoppel heeft niets tegen verzen, zolang ze niet liegen. Volgens zijn rekensom liegen ze altijd. Over een maatstaf van nut die bepaalt wat je nog hoort.
- Waarom vind ik het moeilijk om geld uit te geven: Conscience en de halsdoek van een moederHet geld staat op de rekening en toch hang je de jas terug. In De gierigaard zet Hendrik Conscience een arme jongen met een paar centen naast een rijke oom met een kist vol geld.
- Waarom wil ik altijd iets anders zijn dan ik ben: Multatuli en de Japanse steenhouwerDe wens om iemand anders te zijn verdwijnt niet als je de moraal kent. Multatuli liet Max Havelaar een parabel over tevredenheid vertellen en meteen toegeven waarom hij dat deed.
- Waarom doe ik me rijker voor dan ik ben: Bredero en de Spaanse BrabanderEen duur etentje dat je eigenlijk niet kunt betalen, een merk dat je niet nodig hebt. Bredero schreef in 1617 over een man zonder geld die graafschappen weggeeft.
- Waarom vind ik stom wat iedereen leuk vindt: Hildebrand over Augustijn in „Genoegens smaken”Iedereen gaat naar het feest en jij vindt het onzin. Hildebrand beschreef in 1864 een man die nergens plezier in had waar een ander zich mee vermaakte, en toch overal bij was.
- Waarom twijfel ik aan alles: Multatuli, „Misschien is niets geheel waar”Je twijfelt aan je keuzes, aan anderen, aan jezelf. Multatuli dreef de twijfel in 1862 zo ver door dat hij ook aan de twijfel zelf ging twijfelen.
- De vier existentiële gegevenheden van Yalom: dood, vrijheid, isolement, zinloosheidWat Irvin Yalom de uiterste zorgen van het bestaan noemde, en waar een existentiële therapeut bij elk ervan naar luistert.
- Logotherapie en de wil tot zinViktor Frankl zag twijfel aan de zin van het leven niet als ziekte. Wat logotherapie onder zin verstaat, en waarom zin iets anders is dan troost.