Waarom twijfel ik aan alles
Na een gekozen baan, een gelezen artikel of een eigen overtuiging volgt vaak de vraag of het wel klopt. Wanneer meningen voortdurend verschuiven, lijkt niets meer vast te staan.
Een zin die zichzelf ondermijnt
Multatuli opent zijn bundel Ideën uit 1862 met een enkele regel:
„Misschien is niets geheel waar, en zelfs dàt niet.”
— Multatuli, „Ideën I”, 1862
De tweede helft van de zin is bepalend. De auteur betwijfelt eerst alles, om vervolgens ook die twijfel zelf ter discussie te stellen. Zelfs deze uitspraak krijgt niet het laatste woord.
In de inleiding beschrijft hij het proces van denken:
„Denk, peins, overweeg... twijfel... overweeg nogmaals, en weder, en nogeens... altijd door, altijd op nieuw.”
— Multatuli, „Ideën I”, 1862
Twijfel is in deze visie geen eindstation, maar een voortdurende beweging.
Alles, behalve de twijfel
Wie beweert aan alles te twijfelen, laat vaak één ding buiten schot: de twijfel zelf. Die wordt dan een fundament. Het niet weten voorkomt dat er een keuze gemaakt moet worden. Het niet vertrouwen voorkomt teleurstelling.
Twijfel kan dienen als bescherming die een definitief besluit op afstand houdt, maar Multatuli weigert die vaste grond te accepteren met de toevoeging „en zelfs dàt niet”. Een twijfel die ook aan zichzelf twijfelt, kan geen definitief oordeel worden.
Twijfel die niet loslaat en echt kwelt, is iets anders. Daar gaat deze pagina niet over.
Een vraag
Aan welke van mijn twijfels heb ik zelf nog nooit getwijfeld?
Epimelea is een app voor therapie die steunt op de existentiële school. Het gesprek loopt door van de ene sessie naar de volgende. Het archief wordt op het toestel versleuteld en is van wie het schreef.
Over de app: een AI-psycholoog voor langdurige therapie
Deze pagina gaat over een school binnen de psychotherapie. Ze is geen medisch advies en geen hulp in noodgevallen. Bent u nu in gevaar, bel dan 112. In Nederland is 113 Zelfmoordpreventie dag en nacht bereikbaar via 113 en via de chat op 113.nl. In Vlaanderen is de Zelfmoordlijn dag en nacht bereikbaar via 1813. In andere landen vindt u een hulplijn op findahelpline.com.