Bibliotheek

Waarom wil ik me niet hechten aan vrienden die toch vertrekken?

Een collega met wie je twee jaar lang elke vrijdag lunchte, vertrekt naar Lissabon, en er is een afscheidsborrel met het voornemen om te bellen. Een paar maanden later begint er een nieuwe collega, en ze vraagt of je meegaat lunchen. Je antwoordt dat je geen tijd hebt.

Je hebt wel tijd. Je weet alleen dat haar contract over anderhalf jaar eindigt.

Een raad die de schrijver zelf niet opvolgde

Nicolaas Beets schreef als Hildebrand een hoofdstuk over dit onderwerp in Camera Obscura. Het heet “Verre vrienden”. Hij noemt het een domme streek uit zijn jeugd dat hij zo vaak vriendschap sloot met vreemdelingen. Vroeg of laat vertrekken ze naar alle windstreken, en er blijft niets over dan een herinnering en een albumblad. Hij weet wat hij had moeten doen:

“ik had hen op een afstand moeten houden; ik had mijn hart beter moeten bewaken”

— Hildebrand, “Verre vrienden”, Camera Obscura, 6e druk, Haarlem, 1864

Wat volgt is geen verhandeling over afstand. Het zijn bladzijden vol namen. Antoine, die naar Constantinopel ging. Het vertrek om zes uur ’s ochtends, met koffers op de vloer, een kind dat slaperig rondkijkt, een jongetje met een blikken sabel. Hildebrand onthoudt de traan, de uitgestoken hand, de wuivende zakdoek en de laatste hoek van de straat.

Wat het voornemen bespaart

Zo’n voornemen is niet dom. Hildebrand somt eerlijk op wat het hem had bespaard: minder vaak met de mond vol tanden staan bij een afscheid, minder nachten wakker liggen bij storm terwijl vrienden op zee zijn. Wie al een paar keer heeft gezwaaid op Schiphol, rekent ook zo.

Maar “ik hecht me niet meer” gaat zelden over de nieuwe persoon. Die is er nog niet eens. Het gaat over het volgende afscheid dat je alvast in je hoofd hebt gezet, en door niet te beginnen hoef je ook niet te stoppen. Het afscheid wordt naar voren gehaald en klein gehouden, tot een nee bij de lunch.

Het geheugen houdt zich er niet aan

Het vreemde aan “Verre vrienden” is dat het voornemen nergens wordt gehouden, ook niet achteraf. Hildebrand prijst zijn geheugen dat alles bewaart. Hij leest er de prijs in, en betaalt die terwijl hij schrijft.

De raad om afstand te houden staat dus in een tekst die het tegendeel laat zien.

Van welk afscheid hou ik me ver, als ik een nieuw iemand niet dichtbij laat komen?

Epimelea is een app voor therapie die steunt op de existentiële school. Het gesprek loopt door van de ene sessie naar de volgende. Het archief wordt op het toestel versleuteld en is van wie het schreef.

Over de app: een AI-psycholoog voor langdurige therapie

Deze pagina gaat over een school binnen de psychotherapie. Ze is geen medisch advies en geen hulp in noodgevallen. Bent u nu in gevaar, bel dan 112. In Nederland is 113 Zelfmoordpreventie dag en nacht bereikbaar via 113 en via de chat op 113.nl. In Vlaanderen is de Zelfmoordlijn dag en nacht bereikbaar via 1813. In andere landen vindt u een hulplijn op findahelpline.com.