Epimelea

Biblioteka

Dlaczego wszyscy mówią, co trzeba zrobić, a nikt tego nie robi?

Od października w domu mamy przecieka rynna. Na rodzinnym czacie brat pisze, że trzeba by kogoś wezwać. Siostra dodaje, że mama nie lubi obcych w domu, więc trzeba by najpierw z nią porozmawiać. Ja piszę, że trzeba by w końcu ustalić, kto jedzie. Każdy daje łapkę w górę. Jest już listopad, a na ścianie w kuchni rośnie zaciek.

Czterech w lesie

Aleksander Fredro opisał taką sytuację w krótkiej bajce „Trzebaby”. Czterech podróżnych błądzi nocą po lesie. Mróz jest silny, a ciemność gęsta, więc dalsza droga nie ma sensu. Rozpalają ogień i postanawiają czekać do świtu.

Wtedy zaczynają się rady. Pierwszy ziewa i mówi, że trzeba by przynieść więcej drewna, drugi wyciąga się jak długi i proponuje rozszerzenie ogniska. Trzeci mruczy, że trzeba by się czymś osłonić od zamieci. Rada czwartego brzmi najpoważniej:

„Trzebaby nie spać, bąknął czwarty, Na łokciu oparty.”

— Aleksander Fredro, „Trzebaby”, Dzieła Aleksandra Fredry, t. XII, Warszawa, Gebethner i Wolff, 1880 (Wikisource))

Cztery trafne wskazówki

W tej bajce nikt nie jest głupi. Drewna rzeczywiście ubywa, większy ogień grzałby lepiej, a wiatr niesie śnieg. Czwarty ma rację najbardziej, bo w mróz sen jest groźny.

Każdej radzie towarzyszy jednak ruch w dół. Ziewnięcie, wyciągnięcie się na ziemi, mruczenie, oparcie na łokciu. Słowa idą w jedną stronę, ciało w drugą. Najtrafniejszą radę wypowiada ten, kto już prawie leży.

Zdanie bez podmiotu

„Trzeba by” to forma bez osoby. Nie mówi „przyniosę” ani „przynieś”. Opisuje świat, w którym coś powinno się stać, i nikogo w nim nie umieszcza. Tryb przypuszczający dodaje dystans: gdyby ktoś to zrobił, byłoby dobrze.

Na czacie o rynnie każde z nas napisało prawdę. Ja też. Napisałem, że trzeba by ustalić, kto jedzie, i poczułem, że zrobiłem swoje: zauważyłem problem i nazwałem następny krok. To zdanie dało mi miejsce w sprawie. Dało mi też powód, żeby nie wstawać z kanapy. Skoro powiedziałem, co trzeba, to już uczestniczę.

Przy ognisku

Fredro zamyka tę scenę tak:

„Tak każdy powiedział, Co wiedział, I myśląc jeszcze o lepszym sposobie Zasnął sobie.”

— Aleksander Fredro, „Trzebaby”, tamże

Wiedzy przy tym ognisku nie brakowało. Czterech ludzi wiedziało razem wszystko, czego potrzeba na tę noc. Ostatnią rzeczą, jaką każdy z nich robi przed snem, jest myślenie o lepszym sposobie. Lepszy sposób ma tę zaletę, że nigdy nie jest gotowy, a myśleć o nim można na leżąco.

Ogień jeszcze się pali. Czterech podróżnych śpi wokół niego, każdy z czystym sumieniem człowieka, który powiedział, co trzeba.

Które moje „trzeba by” wypowiadam po to, żeby móc zostać na łokciu?


Epimelea to aplikacja oparta na szkole egzystencjalnej. Rozmowa ciągnie się od spotkania do spotkania. Archiwum jest szyfrowane na urządzeniu i należy do tego, kto je napisał.

O aplikacji: psycholog AI do długiej terapii


Ta strona opisuje jedną ze szkół psychoterapii. Nie jest poradą medyczną ani pomocą w nagłych wypadkach. Jeśli jesteś teraz w niebezpieczeństwie, dzwoń pod numer alarmowy 112. W Polsce całą dobę działa telefon wsparcia w kryzysie emocjonalnym 116 123. W innych krajach linię wsparcia znajdziesz na findahelpline.com.

Zacznij teraz w twojej przeglądarce Pobierz z Google Play Pobierz w App Store

Polski