Biblioteka

Dlaczego trzymam się czegoś, co mnie ogranicza

Odpowiedź na pytanie o to, jak nam się żyje, brzmi zazwyczaj „w porządku”. Dni wypełniają te same rozmowy i obowiązki. Dopiero później pojawia się poczucie, że kiedyś w człowieku było więcej miejsca, choć trudno wskazać moment, w którym go ubyło.

Dwa czyżyki

Ignacy Krasicki opisał tę sytuację w czterech wersach bajki. W klatce siedzą dwa ptaki — młody i stary. Młody nie rozumie smutku starszego:

«Czegoż płaczesz? — staremu mówił czyżyk młody — / masz teraz lepsze w klatce, niż w polu, wygody»

— Ignacy Krasicki, «Ptaszki w klatce», Antologia bajki polskiej, oprac. J. Ejsmond, 1915

Z punktu widzenia faktów młody ma rację. Klatka zapewnia ziarno, wodę i schronienie przed zimą oraz drapieżnikami. Stary ptak nie zaprzecza tym argumentom, ale wyjaśnia, skąd ta różnica:

«Tyś w niej zrodzon — rzekł stary — przeto ci wybaczę: / jam był wolny, dziś w klatce, i dla tego płaczę»

— Ignacy Krasicki, «Ptaszki w klatce», Antologia bajki polskiej, oprac. J. Ejsmond, 1915

Szkolna interpretacja mówi o wolności. W rzeczywistości oba ptaki przebywają w tej samej klatce. Różni ich tylko pamięć.

Klatka, która nie uwiera

Młody czyżyk nie jest tchórzliwy ani naiwny. Nie odczuwa dyskomfortu, ponieważ nie ma punktu odniesienia. Stary płacze, bo wciąż nosi w sobie obraz pola. Ten ból jest dowodem na to, że coś w nim przetrwało. Osoby trwające latami w duszącej pracy, związku lub mieście często argumentują to wygodą, pieniędzmi lub strachem. Bywa, że to prawda. Krasicki sugeruje inną przyczynę: najtrudniej odejść tym, którzy zapomnieli, że mogło być inaczej. Klatka staje się jedynym znanym sposobem życia.

Gdzie podziało się pole

Pamięć o sobie sprzed czasu ograniczeń nie znika gwałtownie. Najpierw przestajemy o niej mówić, bo nikt o nią nie pyta. Wspomnienia z czasem zaczynają boleć. Na końcu zostaje jedynie nieokreślony niepokój.

To nie jest jeszcze rozpacz starego czyżyka, lecz jej ślad. Coś wewnątrz nas pamięta inną wersję rzeczywistości, choć mówi o niej coraz ciszej.

Ten, który pamięta

Młody ptak nie jest złośliwy — nie rozumie sytuacji. Podobnie często patrzymy na siebie sprzed lat: łagodnie i bez zrozumienia, jak na kogoś, kto niepotrzebnie przesadzał.

Krasicki daje głos staremu czyżykowi. Tylko on wie, że obecne wygody nie są pełnym opisem tego miejsca.

Co przestałem pamiętać o tym, jaki byłem bez tego?

Epimelea to aplikacja oparta na szkole egzystencjalnej. Rozmowa ciągnie się od spotkania do spotkania. Archiwum jest szyfrowane na urządzeniu i należy do tego, kto je napisał.

O aplikacji: psycholog AI do długiej terapii

Ta strona opisuje jedną ze szkół psychoterapii. Nie jest poradą medyczną ani pomocą w nagłych wypadkach. Jeśli jesteś teraz w niebezpieczeństwie, dzwoń pod numer alarmowy 112. W Polsce całą dobę działa telefon wsparcia w kryzysie emocjonalnym 116 123. W innych krajach linię wsparcia znajdziesz na findahelpline.com.